Doei

Het viel vanmorgen niet mee om uit bed te komen. Na een avond vol succes, waarin heel veel medailles werden uitgereikt. Nederland bleek de grote winnaar. Ja, natuurlijk, ze hadden zich geweldig voorbereid om dit succes te behalen. Maar het grootste succes was toch wel dat de hele competitie voor de kandidaten goed verlopen is.

Natuurlijk liggen links en rechts kleine hobbeltjes op de loer, maar toch: iedereen heeft zich goed kunnen bezighouden met dat waar ze voor kwamen en dat was de competitie. Het zal nog wel even duren voordat iedereen het gevoel weer terugheeft, want de afgelopen week was slopend. Vanmorgen bij het ontbijt was ik de enige. In geen velden of wegen was een oranje shirt te zien dat maar een poging ondernam om naar de ontbijtzaal te komen. Ze lagen nog lekker in hun mandje. De ploeg van Oostenrijk niet. Die stonden al paraat in de lobby om de bus naar het vliegveld te nemen. Maar er was nog wel een probleempje. Ze miste nog een kandidate.

Iedereen is het er over eens dat Team Nederland weer de meeste indruk maakte. Zelfs de presentator tijdens de prijsuitreiking wist al welke richting hij uit moest praten om een orkaan aan applaus te krijgen als hij de volgende Nederlandse prijswinnaar naar het podium haalde. Heerlijk zo’n avond.

Niet alleen bij de prijsuitreiking, maar ook bij het slotdiner. Ik wist niet dat er zoveel fototoestel bestonden. Het was een geflits van jewelste en iedereen wilde met iedereen op de foto. Er werden shirtjes geruild en pins uitgedeeld, terwijl de flessen wijn niet aan te slepen waren. Ontlading moet er zijn na zo’n inspanning en vriendschappen moeten er gesloten worden, maar het belangrijkste is nog steeds dat iedereen met een tevreden gevoel naar huis gaat.

Dat gaan wij straks pas doen, want ons vliegtuig vertrekt pas om kwart voor vier. Eerst nog even de cadeautjes ophalen en een nieuwe CD kopen van de populairste fadozangeres in Portugal: Mariza. Niets moet meer, alles mag. Het beeld voor de deur van het hotel is inmiddels aardig Oranje gekleurd.

De kandidaten druppelen een voor een uit de lift en zien eruit alsof ze onder de tram hebben gelegen. Ze vallen op de grote banken in de lobby, waar het personeel alleen maar om kan lachen. Ook zij hadden het de afgelopen week prima naar hun zin. Een geweldig hotel met de enthousiaste en gastvrije Portugese mentaliteit die mij enorm aanspreekt. Vooral het feest van zaterdagavond in de bar van het hotel is onder het personeel een terugkerend onderwerp van gesprek. Nog nooit in het bestaan van het hotel liet een groep mensen zo’n indruk achter. Ze vonden het geweldig.

Maar ook de baliemedewerkers bij de entrée van het FIL-complex hebben de gastvrouwen zich uitstekend vermaakt. Met hun tomeloze inzet hebben ze iedereen opweg geholpen. Bij het afscheid nemen van de meiden van front office hebben we beloofd elkaar weer te treffen in Londen volgend jaar, wanneer daar de WorldSkills-competitie plaatsvind. Het zou leuk zijn als ze die gastvrijheid mee zouden nemen, want het was een verademing. Toen ik daarna opweg ging naar het secretariaat om m’n spullen op te halen, draaide ik me nog een keer om en zwaaide ze gedag. In koor klonk het van achter de balie:,, Doei!’’

Koffietijd

Oef, wilt u niet zo hard praten alstublieft. Het was gisteravond nogal laat in het Holland House voordat het hangslot erop ging. Toen ik vanmorgen aan de receptioniste vroeg hoe het verder was geweest, antwoordde de jongedame achter de balie voorzichtig: ,,Vroeg’’. Meer wilde ik niet weten. De ontlading van de kandidaten was groot toen aan het einde van de competitie het eindsignaal klonk. Het zat erop, de klus was geklaard. Bij het Holland Paviljoen in hal 2 werd het steeds drukker. Niet alleen de kandidaten kwamen stuk voor stuk binnen, maar ook de supporters verzamelden zich daar om iedereen op te vangen. En wat zijn we dan toch op zo’n moment één grote familie. Applaus voor iedere deelnemers die zich komt afmelden, een hand op de schouder, ouders, vrienden, vriendinnen, alles en iedereen vliegt elkaar in de armen en feliciteren elkaar op de goede afloop. En dan begint het. Het geroezemoes, het gegis, het gegok. Ik had er heel rijk van kunnen worden, want iedereen probeert te gokken en een balans op te maken van de medaillespiegel. Wie heeft het goed gedaan, wie iets minder, hoeveel medailles van welke kleur. Het blijft een mooi spektakel.

‘s Avonds in de bar van het kandidatenhotel, omgedoopt tot ‘Holland House’ was het inmiddels een komen en gaan van supporters. Het was druk, gezellig en eindelijk mocht er een biertje gedronken worden. De afgelopen dagen niets dan respect voor onze kandidaten, die zich aan de afspraken hielden en alleen op de competitie gefocusd waren. De resultaten zullen we te horen krijgen en daar heb ik een goed gevoel over. Meerdere keren per dag bezocht ik onze deelnemers en experts om te zien hoe het verging. Een gesprekje met de expert was genoeg om de balans op te maken. We kunnen ook best trots zijn op de nieuwe experts. Volledig gesloopt kwamen ze van de werkvloer. Sommigen ver na middernacht omdat ze problemen hadden met de beoordeling of puntenwaardering of anderszins. Welkom in de wereld die Internationale Vakwedstrijden heet. Gelukkig kan iedereen vandaag stoom afblazen en even bij zinnen komen. Het was me het weekje wel.

Buiten is het inmiddels weer gaan regenen. De Portugezen blijven binnen, want het was toch al laat gisteravond. Kerst staat voor de deur en dat betekent simpelweg heel veel inkopen doen. De enorme shopping mall tegenover het hotel met de fraaie naam ‘Vasco da Gama’ raad ik aan om even te bezoeken via Google. ‘s Morgens om 10 uur gaan de deuren open, om om middernacht pas weer te sluiten. De ultieme vorm van de shop-till-you-drop-formule.

Zondagochtend is het stil in Lissabon. Het is half acht en op straat rijdt een gemeentelijke vrachtwagen met watercilinder voorbij. Iedere ochtend worden met een drukspuiten de hoofdrijbanen schoon gespoten, terwijl hun collega’s met fel oranje jassen de stoepen schoonvegen. Lissabon slaapt nog. Het is zondagochtend en het is stil op straat. Om van het moment te genieten, loop ik met een omweg in de richting van de wedstrijdhal. Alles is nog leeg, op de koffiebar na waar de mevrouw net de luiken open doet voor weer een nieuwe dag met international klanten. Als ik kom aanlopen draait ze zich om, glimlacht en met een nog wat rauwe rokersstem van gisteravond begroet ze me vriendelijk: ,,Bom dia’’.

Lekker shoppen

O, o, wat hadden de kandidaten het gisteren zwaar. Waar in het voorbereidingstraject zoveel aandacht naar uitging, wordt hier bewaarheid. Hier, tijdens EuroSkills, kun je je niet verstoppen en worden er topprestaties van iedereen verwacht. Je kunt een kei zijn in je vak, maar dat is slechts de helft van wat er hier van de kandidaten gevraagd wordt. Het stoer doen is er volledig af. Na een dag van hard werken en vlammen, kreeg teamleader Natasja wel 15 keer dezelfde openingstekst te horen als ze een van haar kandidaat tegen kwam. ,,Oh, dit is dus wat jullie bedoelden’’.

Ja dus, en wordt ook hier het kaf van het koren gescheiden. Hoe beter de voorbereiding hoe meer uithoudingsvermogen er is om de loodzware competitie goed af te ronden. Een steun uit onverwachte hoek kwam daarbij goed van pas. Niemand minder dan onze minister van onderwijs, Marja van Beijsterveld, sprak de kandidaten toe tijdens een georganiseerd Skype-gesprek. De immer zo populaire minister sprak bemoedigende woorden aan het adres van de kandidaten en wensten ze alle succes van de wereld. Maar in een bijzin sprak ze over het feit dat de kandidaten ook moesten genieten van het moment en een goed gevoel moesten overhouden aan hun deelname. De teanbegeleiding had het niet beter onder woorden kunnen brengen. Met dank aan de minister, die het hele team uitnodigde om na afloop langs te komen voor ‘’een bakkie koffie’’.

Inmiddels stroomden de kandidaten voor wie de wedstrijddag er op zat richting het Holland paviljoen. Je kon aan de gezichten zien dat het niet meeviel vandaag. Pijntjes, ongemakjes en zelfs griepverschijnselen komen dan bovendrijven. Voor een groot deel is dat dus een vorm van wedstrijdstress dat de kop op steekt. Soms te moe om te eten, vertrokken de kandidaten naar het hotel waar ze om half negen in de meetingroom verwacht werden voor een laatste bijeenkomst. Drie kwartier later is het vooral stil in de gangen van het hotel, niemand is meer beneden, allemaal liggen ze in hun mandje. Dat deed me denken aan de Portugese expert die ik eerder die dag samen met haar kandidaat haar landgenoot vanuit de organisatie tegen het lijf liep. Zij was duidelijk niet blij en liet dat ook merken. Druk gebarend en vol van lichaamstaal bestookte zij de beste man met heel veel woorden, waarvan ik slechts de helft nodig had om het te begrijpen. Haar kandidaat zat helemaal stuk als gevolg van het, in haar ogen, veel te  harde werken dat haar kandidaat had moeten doen. Echt waar, als je er over nadenkt schiet je in de lach. Boos worden op de organisatie omdat je kandidaat het na een dag hard werken niet meer trekt. Topsport mevrouw, deelname aan international vakwedstrijden is topsport en daar kan je alleen meekomen als je goed voorbereid bent. Maar de arme kleine schat die zich een slag in de rondte had gewerkt stond erbij als een weggewaaid tramhuisje. Ik had met haar te doen.

De man met de hoed

Het is elke keer weer een hele strijd om ‘ s ochtends iedereen op tijd op de plaats van bestemming te krijgen. Niet alleen kandidaten, maar ook de experts hebben zo in de aanloop naar de competitie een duwtje in de rug nodig. Maar ze waren er allemaal. Herkenbaar in fraai oranje en witte jassen.

Die herkenbaarheid begon gisteravond tijdens de officiële opening. Na een prachtige Portugese show en foute speeches in het Portugees, was het de beurt aan de vlaggenparade. Ook dat is iedere keer weer een kippenvelmoment. Net als tijdens de Olympische Spelen, als de atleten binnen komen met hun vlaggendrager voorop, gaan de supporters uit hun dak. In Lissabon zaten weer heel veel Oranjesupporters in het vak te schreeuwen.

Ondanks dat Portugal het organiserende land is en dus met veel supporters in de hal, was het toch de Nederlandse leeuw die iedereen liet brullen. Gestoken in een gloednieuw leeuwenpak stal de vrolijke viervoeter de show op het podium. Team Nederland kreeg direct van de concurrentie te horen dat ze precies hadden kunnen volgen waar Oranje zich bevond. Een mooier compliment kan je gisteravond niet krijgen.

Ondertussen was er een stevige meneer naar binnen gelopen met een enorme zwarte vilten cowboyhoed op. Even dacht ik dat hij bij de show van die avond hoorde, maar al snel werd hij aangesproken door bekenden. Raar natuurlijk, lijkt mij, wellicht was deze brave borst vorig jaar in Canada geweest tijdens de WorldSkills en was dit zijn souvenir. De hoed stond hem eigenlijk best goed gezien het corpulente figuur dat er onder hing, maar overdreven was het natuurlijk wel.

Kleren maken de man heb ik vroeger op school geleerd. Maar dat is inmiddels verleden tijd. Ook hier in Portugal en Lissabon in het bijzonder is het modebeeld flink aan het veranderen. Etalages vol met de meest mooie objecten, kleding, schoeisel, voor ieder wat wils. Maar als ik dan naar de jongeren kijk die hier op straat en in de wedstrijdhallen rondlopen als bezoeker, begin ik toch te twijfelen. Het is een allegaartje die in de rest van Europa ook vindt.

Heel wat anders dan hier op de competitie voor mode. Ons dynamisch duo (Nathan Reijnen en Annelinde Gorter) lijkt de rust zelve, hebben goede ideeën en weten precies waar ze mee bezig zijn. Ik heb er weer een goed gevoel over. Deze toekomstige kampioenen kregen gisteravond persoonlijk bezoek van de beroemde Nederlandse tassenontwerper Omar Munie. Deze MBO-Marshall is in Lissabon mee als gast van de handelsmissie. De gedrevenheid en passie die hij heeft en tot uitdrukking brengt in zijn tassenontwerpen, die inmiddels de hele wereld overgaan, is aanstekelijk. En hij liep gisteravond tijdens het diner rond om een praatje te maken met zoveel mogelijk Nederlandse kandidaten. Hij werd ook herkend door buitenlanders die graag met hem op de foto wilden. Dat heeft hij toch maar mooi bereikt.

Inmiddels ben ik bij de buitencompetitie aanbeland voor de transportsector. Een ingewikkeld bedacht traject met hindernissen en checkpoints moet over drie dagen het kaf van het koren scheiden. Vanuit mijn ooghoek zie ik onze Nederlandse expert voor dit onderdeel zijn werk doen. Heel herkenbaar door zijn lange gestalte en zijn o zo herkenbare hoed. Geen schreeuwerig cowboy model, maar een gedistingeerde uitvoering van een fraai model hoofddeksel. Als we hem in alle vroegte ‘s morgens tegenkomen op straat, neemt hij met een gebaar vol grandeur zijn hoed af en wenst ons een goede morgen. En gelijk begint de zon dan zachtjes te schijnen.